Opvang vluchtelingen Lisse

De kern van de Spreidingswet is dat we met elkaar zorgen voor voldoende opvang van vluchtelingen. Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet (officieel: Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen) in werking getreden. Met deze wet hebben gemeenten een wettelijke taak gekregen om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers. Het doel van de wet is te zorgen voor voldoende opvangplaatsen en een evenwichtige verdeling daarvan over provincies en gemeenten. Gemeenten maken hierover afspraken binnen de provincie. Wanneer onvoldoende opvangplaatsen vrijwillig worden gerealiseerd, kan de minister via een verdeelbesluit gemeenten verplichten een vastgesteld aantal opvangplaatsen mogelijk te maken.

De wet over de spreiding van opvang voor asielzoekers is begin februari 2024 in werking getreden.

De asielzoekerscentra in Nederland zitten overvol. Vluchtelingen verblijven langer bij het COA in de opvang dan de bedoeling is, doordat de wachttijden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn opgelopen.

De opvang van vluchtelingen is een landelijke maatschappelijke opgave waar gemeenten een bijdrage aan moeten leveren. Dit is geregeld in de Spreidingswet. Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet in werking getreden. Met deze wet hebben gemeenten een wettelijke taak gekregen om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers. Het doel van de wet is te zorgen voor voldoende opvangplaatsen en een evenwichtige verdeling daarvan over provincies en gemeenten. Gemeenten maken hierover afspraken binnen de regio Holland Rijnland. Wanneer onvoldoende opvangplaatsen vrijwillig worden gerealiseerd, kan de minister via een verdeelbesluit gemeenten verplichten een vastgesteld aantal opvangplaatsen mogelijk te maken.

Tijdens de asielprocedure vangt het COA vluchtelingen op in verschillende soorten opvanglocaties. De meeste vluchtelingen gaan in Nederland eerst naar Ter Apel. Daar melden ze zich bij het aanmeldcentrum van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Nadat de vluchtelingen klaar zijn met de voorbereiding op hun asielprocedure, stromen zij door naar een opvanglocatie. Tijdens de asielprocedure verblijven zij op een locatie tot zij een beschikking krijgen van IND. Lees meer op de website van het COA .

Na binnenkomst in Nederland worden alle vluchtelingen geïdentificeerd en geregistreerd door de vreemdelingenpolitie en de IND. De Koninklijke Marechaussee onderzoekt eventuele documenten nader. De mensen worden gecontroleerd op tbc en krijgen een medische intake.

Ontheemden: mensen die hun eigen land ontvluchten vanwege vervolging, oorlog of geweld, en die bescherming zoeken in een ander land, bijvoorbeeld Oekraïners;

• Vluchtelingen: mensen die hun eigen land ontvluchten en asiel aanvragen in een ander land. Ze moeten aantonen dat ze vluchten voor vervolging of gevaar en in aanmerking komen voor bescherming onder internationaal recht. Asielzoekers worden tijdens de behandeling van hun asielaanvraag opgevangen in asielzoekerscentra (AZC’s).
• AMV: alleenstaande minderjarige vreemdeling: is bij aankomst in Nederland jonger dan 18 jaar (minderjarig), komt van buiten de Europese Unie (EU), is naar Nederland gekomen zonder ouder(s) of een andere persoon die de verantwoordelijkheid over de jongere heeft.
• Statushouders: mensen die een asielverzoek hebben ingediend en een verblijfsvergunning hebben gekregen (‘verblijfsstatus’). Vanaf dat moment hebben ze ook recht op een woning in Nederland.

• Noodopvang: tijdelijke opvang voor asielzoekers, die vaak net zijn aangekomen in Nederland, en wachten op verdere verwerking van hun asielaanvraag. Het COA heeft op dit moment te weinig plekken. Om toch iedereen die in Nederland asiel aanvraagt op te kunnen vangen, zijn extra opvanglocaties nodig; de tijdelijke noodopvang door gemeenten.
• Crisisnoodopvang: een vorm van opvang die bedoeld is voor mensen die op korte termijn en direct een veilige plek nodig hebben omdat ze zich in een crisissituatie bevinden. Officieel is dit voor de duur van 72 uur.
• Asielzoekerscentra: dit zijn speciale opvangcentra voor asielzoekers, waar ze kunnen verblijven terwijl hun asielverzoek wordt verwerkt.
• Statushouders: Gemeenten moeten zorgen voor passende woonruimte voor statushouders. De Rijksoverheid bepaalt elk half jaar hoeveel statushouders een gemeente onderdak moet bieden (taakstelling). Gemeenten kiezen zelf welke huisvesting ze aanbieden: bijvoorbeeld een sociale huurwoning, een tijdelijke woonvorm of een gedeelde woning. Gemeenten kunnen statushouders met voorrang een sociale huurwoning toewijzen als dat in de lokale huisvestingsverordening staat.

De Spreidingswet verplicht alle gemeenten in Nederland om opvanglocaties voor vluchtelingen te regelen. De gemeente zoekt naar geschikte en beschikbare locaties voor de duurzame opvang van vluchtelingen. De mogelijke opvanglocaties worden voorgelegd aan het COA om de haalbaarheid te onderzoeken.

Het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) zorgt voor de opvang van vluchtelingen in Nederland tijdens de asielprocedure. Het COA biedt onderdak, begeleiding en zorg aan vluchtelingen tijdens hun verblijf in Nederland, vanaf het moment dat zij zich melden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Dit is tot aan het moment dat zij een definitieve verblijfsstatus hebben gekregen of moeten terugkeren naar hun land van herkomst. Het COA biedt vluchtelingen in de opvang ook maaltijden, medische zorg, juridische ondersteuning en activiteiten gericht op het leren van de taal en integratie.

De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het asielbeleid en het toezicht op de uitvoering daarvan. Dit betekent dat het Rijk onder andere bepaalt wie er wel en niet in aanmerking komen voor asiel en hoe de asielprocedure verloopt.

Opvang van vluchtelingen is tijdelijke huisvesting van mensen die asiel hebben aangevraagd en wachten op de uitkomst van hun asielprocedure. De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het bieden van voldoende en geschikte opvanglocaties voor deze mensen. Dit gebeurt vaak in samenwerking met gemeenten en andere organisaties die betrokken zijn bij de opvang en integratie van vluchtelingen.

Op dit moment is er een groot tekort aan opvangplekken. Het Rijk heeft de Spreidingswet hiervoor aangenomen. Hiermee is het voor de gemeente een wettelijke plicht om vluchtelingen voor een langere periode op te vangen. Het gaat hier om: Wet ‘gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen’, ook bekend als de Spreidingswet. Lees meer over de aanpak van de Rijksoverheid.

Hoeveel vluchtelingen verblijven er in de opvang? Komen ze vanwege armoede? Is de opvang luxe? Werken asielzoekers? Veroorzaken ze veel overlast? Het COA krijgt regelmatig vragen over asielzoekers en hun leven in de opvang. Zeker als er een nieuwe opvang ergens van start gaat. Asielopvang is bovendien onderwerp van maatschappelijke discussie waar snel misverstanden ontstaan. Ben jij benieuwd hoe het zit met de asielopvang? De serie ‘Wat is waar over asielopvang?’ biedt een inkijkje in de werking van asielopvang in Nederland.

Voor Lisse geldt een taakstelling van 128 vluchtelingen. Binnen Holland Rijnland worden afspraken gemaakt over hoe gemeenten samen aan de regionale opgave voldoen. De gemeenten Katwijk en Lisse willen samenwerken bij de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders. Katwijk neemt 105 opvangplekken voor asielzoekers over van Lisse. In ruil daarvoor gaat Lisse 18 extra statushouders huisvesten die onder de taakstelling van Katwijk vallen. De afspraken gelden voor 2027 en 2028.

Binnen Holland Rijnland worden afspraken gemaakt over hoe gemeenten samen aan de regionale opgave voldoen. De gemeenten Katwijk en Lisse willen samenwerken bij de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders. Katwijk neemt 105 opvangplekken voor asielzoekers over van Lisse. In ruil daarvoor gaat Lisse 18 extra statushouders huisvesten die onder de taakstelling van Katwijk vallen. De afspraken gelden voor 2027 en 2028.

Bij de afspraken die gemaakt zijn is nadrukkelijk gekeken naar de uitvoerbaarheid van het plan. Lisse beschikt over een relatief groot aandeel sociale huurwoningen en groeit door naar 30% van de woningvoorraad. Woningcorporatie STEK en gemeente spannen zich samen in om deze extra huisvesting te realiseren. Daarnaast gaan Stek en de gemeente met elkaar aan de slag met de pilot woningdelen, waarbij meerdere bewoners een huis delen. Zo wordt de huidige woningvoorraad beter benut, voor reguliere woningzoekenden en statushouders. De voorbereidingen voor het mogelijk maken van woningdelen zijn gestart.

Een statushouder is een voormalige asielzoeker die een verblijfsvergunning heeft gekregen en daardoor in Nederland mag wonen, werken en deelnemen aan de samenleving.

Na het verkrijgen van een verblijfsvergunning wordt een statushouder door het COA gekoppeld aan een gemeente. Daarbij wordt gekeken naar factoren zoals werkgelegenheid, opleidingsmogelijkheden en de aanwezigheid van familie of een sociaal netwerk.

Gemeenten hebben de wettelijke taak om woonruimte voor statushouders te regelen. Dit kan een sociale huurwoning zijn, maar ook een tijdelijke of gedeelde woonvorm. Door de huidige woningkrapte duurt het vaak langer voordat passende huisvesting beschikbaar is.

Statushouders mogen werken zodra zij een verblijfsvergunning hebben ontvangen. Daarnaast volgen zij meestal een inburgeringstraject, waarin zij de Nederlandse taal leren en kennis opdoen over de Nederlandse samenleving. Zo kunnen zij zo snel mogelijk zelfstandig deelnemen aan de maatschappij, bijvoorbeeld via werk, opleiding of vrijwilligerswerk.

Samen met de ISD Bollenstreek en VluchtelingenWerk ondersteunt Lisse nu al statushouders bij inburgering en deelname aan de samenleving. Er wordt gewerkt met een persoonlijk inburgeringsplan, waarbij taalonderwijs, begeleiding en participatie zo snel mogelijk starten. Ook de extra statushouders die Lisse gaat opvangen volgen dit traject. Voor deze trajecten ontvangt de gemeente een bijdrage van het Rijk.

De opvang van vluchtelingen is een wettelijke opgave voor gemeenten. Inwoners kunnen daarom niet meepraten over de vraag óf Teylingen een bijdrage levert. Wel kunnen zij, zodra er een concrete locatie in beeld is, meepraten over hoe de opvang goed kan worden ingepast in de omgeving.

Veiligheid en leefbaarheid zijn belangrijke aandachtspunten bij de verdere uitwerking van een locatie. Als een concrete locatie in beeld is, kan worden gekeken naar de gevolgen voor de omgeving en naar onderwerpen als veiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en beheer.

De gemeenteraad van Lisse kan op 11 november wensen en bedenkingen op het voorstel indienen, waarna het college van Lisse hierover een definitief besluit neemt.

Na de bespreking van het voorstel worden de regionale afspraken ingebracht bij de Provinciale Regietafel en gemeld aan het ministerie van Justitie en Veiligheid.

De webpagina Opvang vluchtelingen is de centrale plek waar de gemeente-informatie en veelgestelde vragen bijhoudt.